Tijdruimte / 2011 / Gemeentehuis Veenendaal / opdracht / Gemeente Veenendaal

Tijdruimte is ontwikkeld voor de nieuwbouw van het gemeentehuis van Veenendaal. Het hart van het werk bestaat uit twee uurwerken op de 28 meter hoge toren: een horizontaal geplaatst bovenop het carillon, de ander hangt als een stadsklok hoog tegen de gevel van de toren. In de minutenwijzer van het geveluurwerk zit een camera verborgen.

Deze filmt als het ware de tijd, de cijfers van de klok zijn haaks op de gevel geplaatst en er is er altijd een cijfer of een deel daarvan in beeld. Maar wat de wijzer ook filmt is de ruimte achter het cijfer: de ruimte parallel aan de toren. Op de hele uren wijst de camera op de twaalf en het luchtruim daarachter. Om kwart voor en kwart over zien we de stad links en rechts van de toren, en om half kijken we bovenop het trottoir.

Hetzelfde geldt voor het uurwerk op het carillon, deze camera loopt gelijk met de snelheid van de kleine wijzer. Omdat de klok er horizontaal is geplaatst zien we panoramabeelden van de stad samen met de cijfers van de klok. Dit uurwerk is geijkt met een compasroos, Om twaalf uur wijst de camera in exact noordelijke richting, om drie uur naar het oosten enzovoort.

De camerabeelden uit de beide uurwerken zijn binnen in de wachtruimte van het gemeentehuis op twee monitoren in High Definition te zien. Beide monitoren vormen dus samen een klok: je ziet de minuten, de uren en de seconden. Maar je ervaart vooral de ruimtes die de camera’s op dat moment in beeld brengen.

Zo legt het werk een verbinding tussen het draaien van de klok en het draaien van de wereld.De titel verwijst naar een natuurkundig begrip dat de vier dimensies van ons universum bevat: drie dimensies in ruimte (lengte, breedte, hoogte) en de dimensie tijd. Hoewel tijd en ruimte al in oeroude zonnekalenders zijn verweven, is hier de richting precies omgekeerd.

Het verandert letterlijk het perspectief van de kijker. Vervat een zonnewijzer de aarde en haar draaiing in een enkel streepje schaduw en een tijdsaanduiding, hier wordt de toeschouwer teruggeworpen in het midden van de klok.

Een derde monitor in de wachtruimte toont foto’s van Veenendaal. De foto’s zijn deels van het heden en deels afkomstig uit het uitzonderlijk rijke beeldarchief van de gemeente, met onder meer foto’s van haar industriële verleden.

Al deze beelden uit de verre en nabije geschiedenis van Veenendaal zijn geografisch gecodeerd. De monitor toont steeds de foto’s die precies in de as van de urenwijzer liggen. Naast het panoramabeeld van de urencamera verschijnen dus foto’s uit dat deel van het panorama dat precies in het verlengde van de urencamera ligt.

Een navigatie site is op de vierde en laatste monitor te zien. Daar kun je middels een draaiknop door de beelden uit de beide uurwerken van de afgelopen 24 uur scrollen. Het ‘oude’ en ‘nieuwe’ Veenendaal is zo telkens naast elkaar te zien.